De gids voor de Zenwalker 2005-2008 - Zenwalk Linux Geschreven door het ZenDoc Team. U heeft het recht om deze documentatie te kopiëren, distribueren en/of te wijzigen volgens de bepalingen van de GNU General Public License, versie 3 of enige recentere versie, zoals die is gepubliceerd door de Free Software Foundation. De tekst van de licentie is opgenomen in de bijlage: GNU General Public License . Als u vragen of opmerkingen heeft over de Zenwalk documentatie kunt u zich abonneren op onze mailing list. Om u in te schrijven kunt u een e-mail sturen naar: zenwalk-doc+subscribe~AT~ lists(dot)zenwalk(dot)org Zie ook de Zenwalk GNU/Linux Wiki voor meer algemene documentatie. Het ZenDoc Team Laatste aanpassing: 17 januari 2008 Ik ben begonnen met de bouw van Zenwalk (vroeger "Minislack" geheten) met het doel om de werking van GNU/Linux te leren kennen. Ik denk dat de realisatie van een besturingssysteem een uitstekende manier is om hiervan kennis op te doen, omdat je de enige bent die problemen kan oplossen als er dingen niet werken op de manier zoals je had verwacht. Een andere reden om Zenwalk te realiseren was dat ik steeds dezelfde aanpassingen aan mijn systeem moest doen na elke nieuwe installatie. Het gaat om aanpassingen als hercompileren van een meer geoptimaliseerde en recentere kernel, verwijderen van grote hoeveelheden ongebruikte software en library's, aanpassen van het bureaublad, afstemmen van de X grafische server , toevoegen van zaken als verbeterde opstartscripts, mijn voorkeurs-editor, een media speler, codecs, enzovoort ... Dit project bood de kans om al deze aanpassingen met vrienden te delen, en om mijn systeem in exact dezelfde staat opnieuw te installeren, op elk willekeurig moment. Vervolgens kwamen de gebruikers en de medewerkers, en met hen het begin van de veranderingen die het mogelijk hebben gemaakt om Zenwalk te brengen tot het punt waar het nu is. We zijn begonnen om stukje bij beetje onderdelen van de originele distributie te vervangen door alternatieven (GTK library's), nieuwe library's toe te voegen (Gnome library's), evenals talrijke beheertools en een nieuwe manier om packages te beheren (netpkg). De gebruikers hebben enorm geholpen met het verbeteren van Zenwalk: veel van de functies in de huidige versie zijn antwoorden op vragen en discussies in het forum. Het resultaat is het besturingssysteem Zenwalk zoals het nu is, gebaseerd op Slackware, echter met talloze wijzigingen: dit is het resultaat van dagelijks ontwikkelwerk, gerealiseerd door talrijke Linux fans om hun ideale besturingssysteem te realiseren. Zenwalk profileert zich eerder als een GNU/Linux besturingssysteem dan een distributie: het is geen collectie packages maar een coherent en rationeel, afgewerkt product. In de toekomst zal Zenwalk niet zijn filosofie veranderen, het zal alleen volwassener worden als besturingssysteem: Hardware ondersteuning op kernel niveau zal alleen maar verbeteren De applicaties zullen nog beter worden in de nieuwe versies De systeem tools zullen worden verbeterd Nieuwe tools zullen worden toegevoegd Documentatie is noodzakelijk om een distributie goed te leren kennen. Daarom hebben we het idee opgepakt om een document te publiceren dat gewijd is aan Zenwalk. Deze handleiding is geïnspireerd door het uitstekende Slackbook . Tijdens het doornemen van de pagina's vindt u alle benodigde informatie over: Zenwalk verkrijgen Een ISO image branden Zenwalk installeren op uw PC Wetenswaardigheden over Linux leren Zenwalk-specifieke tools leren kennen Een systeem in topvorm krijgen Plezier beleven aan uw Linux ervaring Veel succes, en "happy Zenwalking"! Linux is ontstaan in 1991. In het begin was het een éénpersoons project met een besturingssysteem gebaseerd op een kernel, die ontwikkeld was door Linus Torvalds. Tegenwoordig noemt de meerderheid een GNU/Linux systeem in de wandeling "Linux". Zoals de volledige naam van het besturingssysteem al aanduidt, is GNU/Linux een combinatie van Linux software en GNU software componenten. GNU, een acroniem voor "GNU's Not Unix", startte als project in het begin van de jaren '90, en had tot doel om een vrij besturingssysteem op te leveren dat was gebaseerd op Unix. Vandaag de dag is een enorme hoeveelheid software die draait onder Linux afkomstig van het GNU project, zoals bijvoorbeeld de "GNU C Compiler" (GCC) en de bash shell op uw Linux werkstation. U kunt meer informatie over GNU/Linux verkrijgen via Wikipedia . Volgens Wikipedia is computer software "de Engelse term voor alle computerprogramma's, bibliotheken en bijbehorende data die niet aanwezig is bij het starten van een computer maar achteraf wordt geladen en is daarom een zeer vage term". De term software wordt vaak gebruikt om een computer programma aan te duiden, en andersom. Software kan bestaan uit één enkel, uniek computer programma, zoals het vooral in de moderne microcomputer wereld wordt toegepast, waar de kracht van de processoren en de beschikbaarheid van goedkoop geheugen het mogelijk maken om grote uitvoerbare programma's te maken. In het algemeen is software niet alleen samengesteld uit één of meer programma's, maar ook uit gegevens die het mogelijk maken dat de software werkt. De programma's kennen verschillende verschijningsvormen: uitvoerbare programma's (executables), dynamische bibliotheken (Windows .dll of GNU/Linux .so bestanden), of bron-bestanden die bestemd zijn voor een interpreter (bijvoorbeeld Perl scripts of PHP). De gegevens kennen op hun beurt ook verschillende varianten: klassieke bestanden, databases (relationele, hiërarchische, etc.). In de microcomputer wereld zijn grafische bestanden, vooral iconen, vaak geïntegreerd in een uitvoerbare bestand. Software bestaat uit instructies die worden uitgevoerd door een computer, in tegenstelling tot het fysieke apparaat waarop het wordt uitgevoerd (de "hardware"). Een "programma" bestaat uit een serie van instructies die door een programmeur is samengesteld met behulp van een programmeertaal (zoals C, C++, Java of Python), en bestaat vaak uit een enkel bestand. De term "software" wordt daarentegen gebruikt om een een hoeveelheid instructies te beschrijven die is vastgelegd in één of meer programma's. Het programma is leesbaar voor een elke persoon met de daartoe benodigde kennis. Deze verschijningsvorm van een programma wordt de broncode of "source code" genoemd. Deze broncode kan worden gezien als het recept van het programma, en wordt goed bewaard door de bouwers ervan (alleen met zogenaamde vrije of open source software wordt de broncode meegeleverd). Vervolgens wordt door middel van een compiler deze broncode vertaald naar machinetaal. Machinetaal bestaat uitsluitend uit binaire reeksen, die vaak worden uitgedrukt in series van de cijfers 0 en 1. Alleen machinetaal wordt door de hardware begrepen. Na de compilatie worden de binaire bestanden (binary's) verkregen, die door de machine kunnen worden uitgevoerd. Elk besturingssysteem (Microsoft Windows, Mac OS, Linux, BSD, etc.) heeft zijn eigen vereisten voor een binary, dus zal een binary alleen geschikt zijn voor het platform waar het voor gecompileerd is. Na compilatie kan de resulterende binaire software worden geïnstalleerd en uitgevoerd. Software kan als volgt worden ingedeeld: Open source: iedereen mag de broncode lezen. Dit is echter niet hetzelfde als vrije software ! Closed source: de code is alleen beschikbaar voor een kleine groep mensen. Vrije software: iedereen mag de software bestuderen, kopiëren, distribueren en aanpassen (dit is de definitie van de Free Software Foundation). Vrije software is vaak beschermd met een licentie die is gericht op het toegestane gebruik ervan. Proprietary software (vertaald: software in eigendom): tenminste één van de rechten die hierboven zijn genoemd wordt de gebruiker ontzegd. Meestal wordt men geacht om een licentie aan te schaffen door de makers van de software ervoor te betalen. Commerciële software: software die voor de verkoop is bestemd: deze kan zowel vrij als proprietary zijn. Het verhaal begint aan het begin van de tachtiger jaren, toen Richard Stallman, een onderzoeker van het MIT (Massachusetts Institute of Technology, U.S.A.), zich gesteld zag voor een gewetenskwestie op het moment dat de IT onderzoeksafdeling waartoe hij behoorde had opgehouden te bestaan. Jarenlang had hij met grote overtuiging zijn kennis met vakgenoten gedeeld. Nu werd hij geacht zijn kennis te verkopen aan de hoogste bieder, en zo de kans te verliezen om zijn opgedane kennis beschikbaar te stellen aan de rest van de wereld. Om met zichzelf in het reine te komen bedacht RMS het principe van vrije software, zodat zijn kennis voor een grotere groep mensen bereikbaar werd. Hij stelde vier elementaire principes voor vrije software op: 1° De vrijheid om het programma uit te voeren, zonder beperkingen in het gebruik ervan. 2° De vrijheid om de interne werkwijze van het programma te bestuderen, en aan te passen aan eigen behoeften. Om dit te realiseren is toegang tot de broncode een vereiste. 3° De vrijheid om kopieën verder te verspreiden, dus om een ander ermee te helpen. 4° De vrijheid om het programma te verbeteren, en om deze verbeteringen te publiceren, zodat de hele gemeenschap ervan kan profiteren. Ook hiervoor is toegang tot de broncode vereist. Nadat hij deze verklaring had opgesteld, creëerde Stallman de "Free Software Foundation" , die de verspreiding en de ontwikkeling van vrije software tot doel had. Via deze stichting startte startte hij met het schrijven van programma's die de basis van een compleet vrij systeem moesten gaan vormen. Om de GNU software te beschermen tegen commercieel misbruik besloot Richard Stallman om een speciale licentie op te stellen: de GNU Public License. Deze bevatte weer de vier elementaire principes, en alle beschikbare juridische bepalingen die bescherming konden bieden. De vuurproef voor de GPL vond overigens twintig jaar later plaats, in 2004, toen een rechter in Duitsland bepaalde dat een bedrijf de bepalingen van de GPL overtrad. Hij noemde het geheel project GNU, een recursief acroniem voor "GNU's Not Unix". Hierbij moet men bedenken dat Unix in het begin van de jaren '80 het schoolvoorbeeld was van een proprietary systeem. Een andere beweging verscheen aan het einde van de vorige eeuw, 1998 om precies te zijn. Deze stroming van voorstanders van vrije software beschouwde zich als "soepeler" dan de FSF. Alles is begonnen met de aankondiging van Netscape dat het software vrij ging maken. Een groep voorstanders van vrije software wilden hierop inhaken, en hebben zich hierbij laten leiden door het Debian concept van vrije software . Hun tien criteria zijn hier te vinden: originele versie van de OSI licentie (versie 1.9) . De eerste vrije software werd ontwikkeld door Richard Stallman zelf. Hij maakte ontwikkelsoftware die onmisbaar was om zijn doelstellingen te realiseren. Dat was op de eerste plaats ontwikkelsoftware en andere programma's om vrije ontwikkeltools te realiseren. Na enige tijd was de basis om het vrije besturingssysteem te ontwikkelen gelegd, en restte er alleen nog de kernel met de naam Mach, de basis van zijn besturingssysteem, die hij Hurd noemde. Hij stelde zichzelf een voor die tijd technologisch zeer ambitieus doel: de ontwikkeling van een micro-kernel. De ontwikkeling van deze kernel verliep niet zo voorspoedig als gewenst: twintig jaar later was het Hurd systeem nog steeds niet productierijp. In 1991 besloot een Finse student, Linus Torvalds, om de werking van x386 processoren te bestuderen en schreef hiervoor een programma dat aan de POSIX-normen (standaarden uit de Unix-wereld) voldeed. Hij schreef een kernel, en maakte daarbij gebruik van de GNU software voor Unix. Omdat al deze software onder de GPL licentie valt, bracht hij zijn kernel eveneens onder GPL licentie uit. Door de combinatie van de GNU software en de Linux kernel versnelde de ontwikkeling in een razend tempo dankzij de hulp van hackers. De term hacker betekent van oorsprong IT enthousiasteling, en niet computer crimineel zoals het woord tegenwoordig veel gebruikt wordt. Bij de officiële lancering van versie 1.0 in maart 1994 had Linux reeds een solide reputatie verworven. Hoewel het tot dan toe vooral het domein van hackers was, beloofde Linux veel voor de toekomst. Sinds december 2003 is kernel 2.6.x beschikbaar, die de mogelijkheden van het GNU/Linux/systeem nog verder verbeterde. De motor achter de ontwikkeling van vrije software is het internet: eigenlijk is het zo dat het informatieverkeer de levensader is van de vrije software gemeenschap. Het GNU/Linux systeem is het meest in het oog springende voorbeeld hiervan: dit systeem had waarschijnlijk nooit het daglicht gezien zonder informatieuitwisseling tussen ontwikkelaars die zich verspreid over de hele wereld bevinden. Als gevolg hiervan is de vrije softwaregemeenschap verrijkt met software die evenzeer gevarieerd als effectief is in alle domeinen (kantoorsoftware, Computer Aided Design (CAD), internet browsers, instant messaging, etc.). Hoewel oorspronkelijk ontwikkeld voor vrije systemen als GNU/Linux en BSD, is veel hoogwaardige software nu ook beschikbaar voor Microsoft Windows en Mac OS. Daarbij tonen ze zich in vele gevallen de evenknie van, en niet zelden superieur aan, de producten uit de proprietary software wereld. Hier is een opsomming van bekende en kwalitatief hoogwaardige vrije software, die beschikbaar is voor alle platformen: OpenOffice.org office suite: tekstverwerker, spreadsheet, presentaties en meer Mozilla Firefox internet browser the Gimp (GNU Image Manipulation Program), om afbeeldingen en foto's te bewerken Avidemux, een Zwitsers zakmes op video gebied Pidgin instant messenger Apache web server PHP programmeertaal voor webtoepassingen en vele andere ... De vrije software is volwassen geworden na twintig jaar, en de vrije softwaregemeenschap is tot rijpheid gekomen. Dit is het tijdperk van de erkenning. De principes die aan de ontwikkeling ten grondslag liggen zijn gestabiliseerd. Vrije software heeft een degelijke reputatie opgebouwd, op zodanige wijze dat de grootste bestuurslichamen op deze planeet niet meer aarzelen om gebruik maken van vrije software. Dit is een tijdperk dat burgers zich steeds meer bewust worden van problemen rond het uitputten van energiebronnen en de verwerking van afvalstoffen, waarvoor duurzame ontwikkelingen nodig zijn. De ontwikkeling van vrije software ligt in deze lijn van het streven naar duurzame ontwikkelingen, volgens de volgende definitie van een overheid: "een ontwikkeling die beantwoordt aan de behoeften van hier en nu zonder de mogelijkheden van toekomstige generaties aan te tasten om aan hun behoeften te voldoen." (1987 - Mw. Gro Harlem Bruntland, vroegere minister-president van Noorwegen). Zenwalk Linux is de nieuwe naam van het project "Minislack Linux". Zenwalk is gebaseerd op Slackware , één van de meest robuuste Linux distributies, en één die trouw is gebleven aan de geest van Unix. Zenwalk wordt tegenwoordig breed erkend als één van de snelste distributies die als binary versie beschikbaar is. Zenwalk is ontworpen met de volgende doelstellingen: Eenvoudig en snel zijn Één applicatie per taak aanbieden Een complete kantoor- en ontwikkelomgeving aanbieden Klein genoeg om op een enkele CD te passen Er zijn twee versies van Zenwalk. Zenwalk (volledige versie, ~ 430 MB ISO download): Zenwalk Linux wil een compleet, modern en doordacht systeem zijn, zonder toevoeging van suiker. Dat betekent dat u kunt surfen, e-mails versturen, chatten, muziek luisteren, video's bekijken of encoden met verschillende formaten, documenten schrijven, afdrukken, scannen, CD's en DVD's branden, een fototoestel aansluiten en foto's bewerken, na een standaard installatie van 20 minuten. Ontwikkelaars zullen de complete verzameling van library's en ontwikkeltools waarderen. Zenwalk Core (~ 180MB ISO download): Zenwalk Core is een Zenwalk systeem zonder X applicaties. Zenwalk Core is bedoeld om te worden gebruikt als basis om een op maat gemaakt desktop of server systeem te bouwen. Maar het kan eveneens worden ingezet door gebruikers met een beperkte hoeveelheid schijfruimte, of door perfectionisten die zelf een desktop systeem willen bouwen. Enkele kenmerken van de 5.0 release zijn: Kernel: Linux 2.6.23.12, glibc 2.7 Xorg 7.3 XFce 4.4.2 Desktop Environment Freedesktop Hardware Abstraction Layer (HAL) Ontwikkelgereedschap: gcc 4.1.2, Python 2.5, Perl 5.8.8, GTK2 2.12.2 Tekstbewerking (tekst zonder opmaak, html, xml, ...): Geany 0.12, Bluefish 1.0.7, Mousepad 0.2.14, Vim-7.1 Internet: IceWeasel-2.0.0.11, IceDove-2.0.0.11, Pidgin-2.3.1, Transmission-1.01, Gftp-2.0.18.99 Multimedia: Gnome-Mplayer-0.53, Streamtuner-0.99.99, Asunder-1.0.1, Brasero-0.7.0 Office: Abiword-2.4.6, Gnumeric-1.8.0 (OpenOffice is als extra verkrijgbaar in de netpkg repository's) Het kan voorkomen dat u hulp nodig heeft voor een bepaald commando, bij het installeren van een programma, of bij het aan de praat krijgen van een stuk hardware. Misschien wilt u een bepaald commando leren kennen, of welke opties het in huis heeft. Gelukkig zijn er verschillende mogelijkheden om hierbij een helpende hand te krijgen. Nadat u Zenwalk heeft geïnstalleerd heeft u de mogelijkheid om packages van de [extra/f] serie te installeren, die FAQ's (veelgestelde vragen) en HOWTO's (specifieke handleidingen) bevatten. De programma's zelf bevatten vaak ook aanwijzingen over hun opties, configuratiebestanden en wijze van gebruik. Het man commando (een afkorting voor "manual", handleiding) is de traditionele wijze van documentatie in Unix en Linux besturingssystemen. Het bestaat uit speciaal vormgegeven bestanden, de "man pagina's". Er bestaat een "man" pagina voor de overgrote meerderheid van commando's. Het uitvoeren van man man zal bijvoorbeeld de "man" pagina voor "man" zelf tonen. Op deze manier kan het aantal "man" pagina's natuurlijk snel oplopen, zodat verwarring en extra complicaties hun kans krijgen, ook bij ervaren gebruikers. Daarom worden "man" pagina's gegroepeerd in genummerde paragrafen. Dit systeem bestaat al heel lang, zodat vaak aan commando's, programma's en zelfs programmeer-bibliotheken wordt gerefereerd met hun "man" paragraaf nummer. Bijvoorbeeld: U ziet een referentie naar man 1 man . Het nummer 1 zegt dat het " man " commando is ondergebracht in paragraaf 1 (waar de gebruikerscommando's staan). De specificatie van het paragraafnummer is vooral handig wanneer er meerdere commando's, programma's of bibliotheken met dezelfde naam zijn. Bijvoorbeeld: man 2 mount en man 8 mount . Paragrafen Inhoud Paragraaf 1 gebruiker commando's (introductie) Paragraaf 2 systeem aanroepen Paragraaf 3 C bibliotheek aanroepen Paragraaf 4 apparaten (bijvoorbeeld sd, sr) Paragraaf 5 bestandsformaten en protocollen (bijvoorbeeld wtmp, /etc/passwd, nfs) Paragraaf 6 spelletjes (introductie) Paragraaf 7 conventies, macro packages, etc. (bijvoorbeeld nroff, ascii) Paragraaf 8 systeembeheer (introductie) In aanvulling op het man zijn er de commando's whatis en apropos , die het vinden van informatie in het "man" systeem vereenvoudigen. Het commando whatis geeft een beknopte beschrijving van systeemcommando's, een beetje in de stijl van een zakboekje. Voorbeeld: % whatis whatis whatis (1)- search the whatis database for complete words Het commando apropos wordt gebruikt om een "man" pagina te doorzoeken op een sleutelwoord. Voorbeeld : % apropos wav cdda2wav (1) - a sampling utility that dumps CD audio data into wav sound files netwave_cs (4) - Xircom Creditcard Netwave device driver oggdec (1) - simple decoder, Ogg Vorbis file to PCM audio file (WAV or RAW) wavelan(4) - AT&T GIS WaveLAN ISA device driver wavelan_cs (4) - AT&T GIS WaveLAN PCMCIA device driver wvlan_cs (4) - Lucent WaveLAN/IEEE 802.11 device driver fadeplot (6) - draws a waving ribbon following a sinusoidal path flag (6) - draws a waving flag, containing text or an image interference (6)- decaying sinusoidal waves Als u meer informatie nodig heeft kunt u de details naslaan in de bijbehorende "man" pagina. De broncode van de meeste packages die we maken komt met enige vorm van documentatie: README bestanden, gebruiksinstructies, licentie-bestanden, enzovoort. De documentatie die met de broncode wordt meegeleverd wordt op uw systeem geïnstalleerd in de /usr/doc directory. Elk programma zal doorgaans zijn eigen documentatie installeren in deze volgorde: /usr/doc/ $programma-$versie Waar $program de naam is van het programma waar u meer van wilt weten, en $version het versienummer van het softwarepakket op uw systeem vertegenwoordigt. Bijvoorbeeld: om de documentatie van het commando man te lezen moet u via het commando cd naar: $ cd /usr/doc/man-$versie Als de "man" pagina voor u niet genoeg informatie bevat, of uw vraag niet behandelt, is de /usr/doc directory uw volgende halte. De HOWTO en mini-HOWTO verzameling is in de loop van de tijd opgebouwd door de Open Source gemeenschap. Deze bestanden zijn precies wat hun naam al zegt: documenten en gidsen die beschrijven hoe dingen gedaan moeten worden. Als u de HOWTO verzameling heeft geïnstalleerd zijn ze te vinden in /usr/doc/Linux-HOWTOs , terwijl de mini-HOWTO's hun plekje vinden in /usr/doc/Linux-mini-HOWTOs In hetzelfde pakket is ook een serie FAQ's (veelgestelde vragen) opgenomen. De afkorting staat in het Engels voor: F requently A sked Q uestions Deze documenten zijn geschreven in een Vraag en Antwoord stijl. De FAQ's kunnen vaak nuttig zijn als u op zoek bent naar een snelle oplossing, een Quick Fix voor iets. Als u besluit om de FAQ's te installeren kunt u ze vinden in de /usr/doc/Linux-FAQs directory. Deze bestanden zijn de moeite waard om te lezen als u niet zeker bent hoe u iets moet aanpakken. Ze omvatten een brede selectie aan onderwerpen, met vaak een grote mate aan detail. Behalve de documentatie die standaard en als installeerbare optie wordt aangeboden in het Zenwalk Linux besturingssysteem is er een groot aantal online hulpbronnen aanwezig waaruit u kunt putten. De officiële Zenwalk Website De officiële Zenwalk website bevat informatie over de nieuwste Zenwalk versie, inclusief de changelog van zowel de huidige versie als de ontwikkelversie (de "snapshot"). Er is ook een actief Forum ter ondersteuning. Zenwalk heeft enkele gespecialiseerde mailinglijsten: Zenwalk Main (algemene hulp, bug rapportages, nieuws, ...): Om u hiervoor in te schrijven stuurt u een leeg mailtje naar zenwalk-main+subscribe ~AT~ lists.zenwalk.org Zenwalk Live: Om u hiervoor in te schrijven stuurt u een leeg mailtje naar zenwalk-live+subscribe ~AT~ lists.zenwalk.org Zenwalk Documentatie (Wiki en handleiding zaken) : Om u hiervoor in te schrijven stuurt u een leeg mailtje naar zenwalk-doc+subscribe ~AT~ lists.zenwalk.org Zenwalk Linux vereist minimaal hardware met de volgende kenmerken: Een Pentium II processor 128 MB RAM geheugen 2 GB vrije ruimte op de harde schijf U kunt Zenwalk Linux verkrijgen op de volgende manieren: Een ISO image downloaden vanaf één van de officiële distributie mirrors . Een tracker gebruiken om een ISO image to downloaden vanaf het Bittorrent netwerk. Een CD aanschaffen bij On-Disk.com . Het ISO bestand dat u heeft gedownload moet worden gebrand als een "image", niet als "data", zodat het systeem de resulterende CD kan booten. Hieronder wordt uitgelegd hoe een een .ISO bestand, ook wel bekend als een ISO image, kan worden gebrand onder MS Windows en onder Linux. Nadat Nero is opgestart selecteert u "Disc Image" in het menu. Een venster verschijnt waarin u het bestand kunt kiezen dat u op CD wilt branden. Nadat het bestand gekozen is klikt u op [open] Het image is gereed om te worden gebrand. U moet alleen nog de juiste brand-opties kiezen. Kies voor de zekerheid een lage schrijfsnelheid (bijvoorbeeld: 4x) om een betrouwbare kopie op CD te krijgen: optie [Disk at once], dan [write] optie [Disk at once], en niet [track at once] daarna [write] Nadat Brasero is gestart, kiest u voor de knop "Burn image". Selecteer het apparaat waarmee u brandt en het aantal gewenste kopieën. Selecteer achter "Path" het Zenwalk ".iso" bestand, en kies de knop "Burn". Daarop wordt de Zenwalk CD gebrand. Nadat uw CD gebrand is kunt u uw systeem herstarten. Als het startscherm van de Zenwalk CD verschijnt kunt u met de installatie beginnen. Als u dit startscherm niet ziet, maar uw PC start op zoals hij ook zonder CD zou doen, dan is uw computer niet in staat om op te starten vanaf CD-ROM. Geen paniek: het is tijd om de instellingen in het BIOS van uw computer na te gaan. Hiervoor moet de PC worden herstart. In de eerste seconden van de startfase zet de PC hardware een korte melding op het scherm die (meestal) het woord "Setup" bevat, gevolgd door een toets of een toetscombinatie. De exacte melding is afhankelijk van het type BIOS dat uw PC bevat. De getoonde toetscombinatie is meestal één van de volgende: Toets "Delete" of, Toets "Del" of, Toets "F2" of, Toetscombinatie "Ctrl+Alt+Esc" of, Toets "F1" of, Toets "F10" of, Toetscombinatie "Ctrl+Alt+S" of, (Andere toetsen zijn ook mogelijk). Na het indrukken van de juiste toets of toetscombinatie wordt het "BIOS Setup" programma geladen, waarmee u instellingen voor het moederbord van uw PC kunt wijzigen. In dit geval moet de boot volgorde worden gecontroleerd. Zoek daarom naar een menukeuze die lijkt op "Boot sequence", en zorgt u ervoor dat de CD-ROM keuze bovenaan in de lijst staat. Bewaar de gewijzigde instellingen, en herstart het systeem nogmaals. Nu zou het Zenwalk Linux startscherm wél moeten verschijnen. Boot vanaf de nieuw aangemaakte CD, en voer één van de volgende acties uit: Accepteer de standaard boot optie (deze is geschikt als u een standaard IDE PATA/SATA controller heeft) door op [Enter] te drukken Of tik de naam van de kernel in (zoals "scsi", als u een SCSI controller heeft). Druk op de [F2] toets om de andere opties te zien. Nadat de keuze is ingetikt drukt u op [Enter]. De installatie gaat nu beginnen Zwart installatiescherm Start de installatie procedure door uw toetsenbord te kiezen. Toetsenbord Kies de toetsenbord layout die u gebruikt. Voor Nederland is in de meeste gevallen de standaard geselecteerde optie het meest geschikt, dus "qwerty/us.map". Toetsenbord selectie Er worden twee installatieprocedures aangeboden: AUTOINSTALL (= automatische installatie) MANUAL INSTALL (= handmatige installatie) Installatie opties Als u een complete schijf voor Zenwalk wilt gebruiken kunt u kiezen voor de AUTOINSTALL tool, die automatisch uw hele harde schijf partitioneert. De bestaande inhoud van uw schijf wordt dus in zijn geheel gewist! Het is noodzakelijk om te rebooten na deze auto-partitionering. Als uw harde schijf groter is dan 10 GB worden 3 partities aangemaakt: (swap, / en /home). Als de grootte van de schijf tussen 3 en 10 GB ligt worden twee partities gemaakt (swap en /). Als de harde schijf kleiner is dan 3 GB moet u de partities handmatig aanmaken. Met de optie "AUTOINSTALL" kunt u kiezen welke schijf in zijn geheel aan Zenwalk wordt toegewezen. U dient te bevestigen dat u daadwerkelijk alle data op deze schijf wilt wissen. Als u dit niet wenst, kunt u altijd de partities handmatig aanmaken. Als u de keuze accepteert, wordt de hele schijf geprepareerd voor Zenwalk. Als u de partities handmatig wilt aanmaken (dus slechts een gedeelte van een schijf wilt herinrichten), kiest u voor PARTITION Kies vervolgens welke harde schijf u wilt partitioneren. U komt terecht in de cfdisk toepassing, die hieronder wordt getoond. Selecteer New om een nieuwe partitie aan te maken. Kies een partitie type ( Primary of Logical ), partitie grootte, enzovoort. Bevestig met "yes" om de eerste partitie aan te maken. Maak hem tevens Bootable (= Opstartbaar) via de gelijknamige optie. Maak nog een partitie aan als swap . Selecteer de optie New zoals eerder, kies een partitie type en grootte. Bevestig opnieuw met "yes" om de partitie aan te maken. Selecteer vervolgens Type in het menu, en specificeer 82 voor het Linux swap partitie type. Als u meer partities wil aanmaken kunt u dat doen door opnieuw New te kiezen, en dezelfde procedure als hiervoor beschreven te hanteren. In het voorbeeld hieronder zijn drie partities aangemaakt. Kies nu voor Write (= Schrijven) om de partitie tabel weg te schrijven. Kies na bevestiging ervoor om cfdisk af te sluiten. Kies vervolgens voor INSTALL om verder te gaan met de installatie. U wordt gevraagd om een swap partitie aan te duiden. Deze wordt automatisch door het systeem gedetecteerd. Selecteer OK om verder te gaan. U wordt gevraagd om een partitie te kiezen voor de / (i.e. basis, of "root") directory. Nadat u een partitie heeft gekozen moet u een file system kiezen. Selecteer één van de vier beschikbare opties hiervoor, en formatteer daarna de partitie (of kies voor "not format" (= niet formatteren) of "check+format" (= formatteren én controleren). U kunt desgewenst meer partities aan het systeem toevoegen, en ze al dan niet automatisch te aan te koppelen (mounten) tijdens de opstartprocedure. Kies de partities die u wilt mounten bij het opstarten van het systeem. Nadat de gekozen partitie is geformatteerd wordt u gevraagd om een mount point directory op te geven voor de partitie. In onderstaand voorbeeld is partitie sda3 ingesteld om te worden gemount op de /home directory. U kunt de statussen van de partities die u wil mounten op het uiteindelijke systeem bevestigen, samen met hun respectievelijke mount point directory's. Nu wordt u gevraagd om het medium vanaf waar de installatie zal plaatsvinden aan te wijzen. Dat is uw uw CD-ROM- (of DVD-) speler als u Zenwalk vanaf CD installeert. Setup begint met het installeren van packages (software pakketten), hetgeen ongeveer 15 tot 30 minuten zal duren. Er hoeven geen packages te worden geselecteerd omdat dit een "één applicatie per taak" systeem is. Dit maakt de installatie tevens gemakkelijker voor beginnende Linux gebruikers. Kies uw Linux Loader installatiewijze. [simple] zal in de meeste gevallen een goede keuze zijn. Sommige systemen kunnen extra parameters vereisen die aan de kernel moeten worden doorgegeven. Als u deze parameters reeds kent kunt u ze hier opgeven. Voor de meeste systemen is dit echter niet vereist. Kies OK. U kunt nu zelf een resolutie uitkiezen die zal worden gebruikt voor de schermen van de opstartprocedure. De keuze standard is de meest conservatieve keuze, als u niet zeker weet of uw videokaart frame buffering (FB) ondersteunt. De opties zijn óf het mooi ogende Zenwalk splash screen, óf een boot logo óf geen speciaal grafisch effect (als u voor standard kiest ). MBR (Master Boot Record) is over het algemeen een goede plaats om LILO te installeren, dus kunt u MBR kiezen, tenzij u redenen heeft om dat niet te doen. Zet de hardware klok op de lokale tijd, of op UTC. In het voorbeeld wordt gekozen voor de lokale tijd. Selecteer de services die bij het booten moeten worden gestart, druk hierbij op de spatiebalk om de keuzemogelijkheden te selecteren of te deselecteren (zie ook de paragraaf in deze handleiding die hieraan gewijd is). Het is nu tijd om het installatieproces te verlaten en te herstarten. De CD-ROM wordt automatisch uitgeworpen, u moet Ctrl+alt+delete indrukken om te herstarten. Als alles goed is verlopen en LILO is succesvol geïnstalleerd wordt de volgende bootsplash zichtbaar. Vervolgens moet u enkele licentievoorwaarden doornemen. Als u ermee akkoord gaat kiest u voor OK. Uw geluidskaart moeten worden gedetecteerd en geconfigureerd door "alsaconf": Selecteer de taal van uw systeem. Voor Nederland is "nl_NL.utf8" een goede keuze: Kies daarna een root wachtwoord : Nu is het tijd om een gebruiker toe te voegen. Selecteer Create User en volg de wizard (zie de daaraan gewijde paragraaf van deze handleiding). Het is een goed idee om tenminste één gebruiker aan te maken, voor dagelijks gebruik. Om het systeem veilig te houden is het aan te raden om bij het dagelijkse gebruik van het systeem niet het root wachtwoord te gebruiken, tenzij u systeeminstellingen wilt wijzigen. In onderstaand voorbeeld wordt een gebruiker met de naam "tsumi" gecreëerd. Vul de details in voor de nieuwe gebruiker. De volgende opties verdienen speciale aandacht: expiry date (= verloopdatum: Kies voor "Never"(= "Nooit") als u geen einddatum wilt voor de termijn waarin deze gebruiker mag inloggen), user group (= gebruikersgroep) en password (= wachtwoord) voor de gebruiker. Zodra u gereed bent kunt u UserConfig verlaten door Done te kiezen. Voor meer gegevens omtrent UserConfig kunt u het speciaal daaraan gewijde deel van deze handleiding raadplegen. Nu kunt u ervoor kiezen om Numlock bij het booten te activeren (een slecht idee voor laptop gebruikers ;) ). Vervolgens zal Videoconfig will uw videokaart of grafische chipset configureren, en wordt u doorgeleid naar het grafische loginscherm. U wordt verwelkomd door de Grafische Desktop Manager (GDM) U wordt uitgenodigd om in te loggen op de Zenwalk XFCE Desktop. Welkom in Zenwalk Linux ! De Zenwalk systeem tools manager ("ZenPanel") maakt het eenvoudig om veelgebruikte systeem utilities te gebruiken zonder telkens als de "root" gebruiker te moeten werken. U kunt ZenPanel starten met de Xfce panel snelkoppeling (of, via het Xfce menu, door te kiezen voor "Systeem", en "ZenPanel"). ZenPanel in Xfce De tools die hieronder worden beschreven kunnen alle via ZenPanel worden gestart. ZenPanel Het keyboardconfig commando staat de gebruiker toe om meerdere toetsenbord mappings te selecteren, op basis van land en toetsenbord layout, zoals AZERTY, QWERTY, QWERTZ en DVORAK. Voor elk van deze types zijn er nationale varianten. Zo is de Franse AZERTY niet gelijk aan de Belgische AZERTY, en de Duitse QWERTZ is niet hetzelfde als de Zwitserse QWERTZ. Dit commando vereist het root wachtwoord. U kunt "keyboardconfig" starten vanuit uw grafische omgeving, of in de terminal, door keyboardconfig in te tikken. Deze tool kan worden gebruikt zonder dat er een X server moet draaien. Nadat u op " Keyboard Layout " hebt geklikt, verschijnt dit venster: Selecteer uw toetsenbord layout (voor Nederland is meestal "qwerty/us.map" de juiste keuze), en klik [OK]. In dit scherm kunt u ook aangeven of numlock automatisch moet worden aangezet bij het booten, of juist niet. netpkg is bedoeld om het systeem vanuit een centrale software bewaarplaats (ook wel repository genoemd) bij te werken. Het kan ook nieuwe software installeren die niet op de installatie CD staat. netpkg heeft een mechanisme om afhankelijkheden te beheren, dat standaard aanstaat, maar kan worden uitgezet door het configuratiebestand /etc/netpkg.conf aan te passen. In dit bestand staat ook een blacklist, die de software opsomt die u niet automatisch bijgewerkt wilt hebben. xnetpkg is de grafische gebruikersinterface van netpkg. netpkg kan worden gestart in grafische modus, als ook via de console. De grafische modus is het meest eenvoudig in het gebruik. XFCE menu => Systeem > Netpkg, of via het ZenPanel Het netpkg venster verschijnt, en vraagt u om een mirror-server te kiezen als u netpkg voor het eerst gebruikt. netpkg mirror selectie Selecteer een mirror en klik op "Load mirror". Hierop komt u in het hoofdscherm terecht. Alle officiële mirrors komen overeen voor wat betreft hun inhoud, met uitzondering van enkele meer beperkte mirrors, die aan het einde van de lijst worden genoemd. Deze beperkte mirrors bevatten enkele packages die mogelijk in enkele landen niet gebruikt mogen worden. U kunt mirrors wijzigen, toevoegen en verwijderen via respectievelijk de opties "Edit mirror", "Add mirror" of "Remove mirror". xnetpkg Op de commando regel tikt u su in om als root in te kunnen loggen. Voer uw root wachtwoord in, en type netpkg . De console versie van netpkg is tot meer in staat dan de grafische versie. De parameters van netpkg worden behandeld in de volgende paragraaf. Als u kiest voor "Files >> Cache clean up" worden de packages die eerder gedownload en bewaard waren verwijderd. Als u kiest voor "Mirrors" >> "Browse" zal netpkg u vragen om te kiezen uit verschillende download mirrors (dat zijn kopieën van de repository die overal ter wereld kunnen zijn ingericht). Deze mirrors zijn opgesomd in het configuratiebestand van netpkg: /etc/netpkg.conf De keuze van de mirror is niet erg van belang. Kiest u daarom degene die voor u het snelste werkt, maar het liefst de eerste die genoemd wordt. Current (= actueel): de repository bevat stabiele packages en reparaties die verband houden met de veiligheid van uw systeem. Snapshot (= momentopname): de repository bevat de packages die behoren tot de Zenwalk versie die in ontwikkeling is. Als u de mirror die u het laatst heeft gekozen wilt gebruiken kiest u voor SynC. Vervolgens kiest u wat u wilt bekijken. netpkg selection All packages (alle packages): De linker kolom laat alle beschikbare packages zien. De reeds geïnstalleerde packages worden getoond in de rechter kolom. Downgraded packages (= verouderde packages): alleen packages die ouder zijn dan degene die op uw systeem zijn geïnstalleerd worden getoond. Updated packages (= bijgewerkte packages): alleen packages die nieuwer zijn dan degene die op uw systeem zijn geïnstalleerd worden getoond. New packages (= nieuwe packages): alleen packages die niet op uw systeem zijn geïnstalleerd worden getoond. Het selecteren van een package is eenvoudig: een klik is voldoende om het package te selecteren dat geïnstalleerd of bijgewerkt moet worden. Na de selectie verschijnt het package in de meest rechter kolom. Een enkele klik is tevens voldoende om het weer uit deze lijst te doen verdwijnen. Zodra de gewenste keuzes zijn gemaakt klikt u op de "Install selected" (= "installeer de selectie") knop, waarop de packages en hun afhankelijkheden worden geïnstalleerd of bijgewerkt. netpkg: installeren Een druk op de "Remove" (= "Verwijder") tab laat alle packages zien die op het lokale systeem geïnstalleerd zijn. Klik op de packages die u van uw systeem wilt verwijderen, en ze verschijnen in de rechter kolom, alwaar ze in hun geheel verwijderd kunnen worden. netpkg: verwijderen Om een bepaald package te vinden kunt u de naam, of een gedeelte ervan, intikken in de zoekbalk, en klik op de "Search" (= "Zoek") knop, of druk op de [Enter] toets. Packages die overeenkomen met het zoekpatroon zullen hierop verschijnen. Een muisklik is voldoende om ze te installeren of bij te werken. netpkg: toon alles packageX ... packageZ Een lijst met één of meer package namen om de internet repository te raadplegen. U hoeft geen versienummers op te geven. Bijvoorbeeld: om vim-6.3.007-i486-1.tgz te vinden hoeft u alleen maar netpkg vim op te geven. Ook zijn generieke namen toegestaan. Bijvoorbeeld: als u als package naam "av" opgeeft zal netpkg alle packages opzoeken die de letter-combinatie "av" bevatten. Zodra een package is gevonden zal netpkg vragen om de actie die uitgevoerd moet worden. Als het package al geïnstalleerd is, maar in een afwijkende versie, zal netpkg voorstellen om het bij te werken (upgrade). Als het package al geïnstalleerd is, zal netpkg voorstellen om het opnieuw te installeren. Als het package niet op uw systeem geïnstalleerd is, zal netpkg voorstellen om het alsnog te installeren. netpkg zal eerst nagaan of het package al aanwezig is in de lokale cache. Zoniet, dan wordt het gedownload. De integriteit van het lokale package wordt gecontroleerd: als het corrupt is wordt het opnieuw gedownload. Iedere nieuwe download van een package overschrijft een eventuele oudere versie. Opmerking: de keuze "skip" (= "overslaan") wordt geïnterpreteerd als "gecontroleerd en goed bevonden". install package1.tgz package2.tgz ... Een lijst van één of meer exact gespecificeerde packages die worden opgevraagd vanuit de internet repository. netpkg zal NIET vragen om de actie die uitgevoerd moet worden. Als het package al is geïnstalleerd maar in een afwijkende versie zal het package worden bijgewerkt. Als het package al in dezelfde versie aanwezig is wordt het opnieuw geïnstalleerd. Als het package nog niet is geïnstalleerd, dan gebeurt dat alsnog. netpkg probeert eerst het package uit de lokale cache te halen: als het niet wordt gevonden zal het alsnog worden gedownload. De integriteit van het lokale packages zal worden geverifieerd: het package wordt opnieuw gedownload wanneer het lokale package corrupt wordt bevonden. upgrade netpkg probeert om uw gehele systeem bij te werken, dat wil zeggen: de packages waarvan een afwijkende versie is gevonden in de internet repository. De afhankelijkheden worden geïnstalleerd of bijgewerkt. Dit alles gebeurt zonder dat u zelf hoeft in te grijpen. Een lijst met packages die niet bijgewerkt of geïnstalleerd mogen worden kan worden opgegeven in /etc/netpkg.conf, en wel door gebruik te maken van de "Black_list" (= "zwarte lijst") variabele. Wees voorzichtig met het gebruik van de "upgrade" optie, vooral als uw systeem in verregaande mate is aangepast ten opzichte van de standaard. Vergeet nooit om uw configuratie te bewaren, vóór elke bijwerk-actie. Als u weinig plaats heeft op uw harde schijf, kunt u de variabele "Keep_packages" (= "gedownloade packages bewaren") in het bestand /etc/netpkg.conf aanpassen. download netpkg zal alle gevraagde packages downloaden en in een lokale cache plaatsen. De packages worden in directory's geplaatst, die overeenkomen met hun software categorie. De lokatie van de lokale cache is gespecificeerd in /etc/netpkg.conf. list netpkg toont alle packages van de internet repository. Voor elk package wordt getoond óf het lokaal geïnstalleerd is en, zo ja, of de geïnstalleerde versie overeenstemt dan wel verschilt met de versie in de repository. list I netpkg toont alle packages van de internet repository tonen die lokaal zijn geïnstalleerd. list D netpkg zal alle packages van de internet repository tonen die ouder zijn dan degene die lokaal zijn geïnstalleerd. Deze optie is nuttig om terug te keren naar de voorgaande repository, na de snapshot repository (bestemd voor ontwikkelaars dus) uitgeprobeerd te hebben. list N netpkg zal alle packages van de internet repository tonen die niet lokaal zijn geïnstalleerd. list U netpkg zal packages van de internet repository tonen die niet dezelfde versie hebben als de lokaal geïnstalleerde packages. dotnew netpkg stelt u met deze optie in staat om uw configuratiebestanden bij te werken. Alle bestanden in de /etc directory waarvan de naam eindigt op ".new" worden bekeken, en er wordt gevraagd of u het oudere bestand wilt vervangen door een nieuwere versie. Ook kunt u via deze optie de verschillen tussen de twee versies bekijken. mirror netpkg vraagt u om een download mirror te kiezen uit degene die genoemd zijn in het configuratiebestand /etc/netpkg.conf . Het configuratiebestand voor netpkg is te vinden in de /etc directory. U kunt sommige parameters zelf wijzigen. Door een hekje ('#') toe te voegen aan het begin van een regel kunt u hem deactiveren, door het hekje te verwijderen kunt u de regel activeren. Alleen in het laatste geval worden ze dus daadwerkelijk gelezen en uitgevoerd. Dit zijn de meest bruikbare: Als u een proxy server gebruikt om het netwerk te benaderen moet u deze regels aanvullen: # Als u met een proxy server werkt, vul dan deze opties in. De waarde voor # Proxy_Socket moet worden ingevuld in dit formaat: # Proxy_Socket = proxy-address:port, bijvoorbeeld 192.168.11.1:8080 Proxy_Socket = Proxy_User = Proxy_Password = Als u de packages die netpkg heeft gedownload niet op uw systeem wilt bewaren kunt u dat hier aanpassen ("yes" is bewaren, "no" is verwijderen): # Wilt u packages in de lokale repository bewaren na het installeren of # bijwerken ervan? Keep_packages = yes # Keep_packages = no Als u sommige packages nooit en te nimmer wilt laten bijwerken via de "netpkg upgrade" optie kunt u ze aan de "black list" (= "zwarte lijst") toevoegen: # Packages die niet automatisch moeten worden geïnstalleerd. Black_list = aaa_base kernel kernelsource ndiswrapper Als u enkele belangrijke configuratiebestanden onderhoudt die nooit mogen worden overschreven bijgewerkt kunt u ze toevoegen aan een lijst met beschermde bestanden. De bestanden worden dan hernoemd naar *.old: u kunt dan zelf bepalen of u ze in ere wilt herstellen of niet: # Deze bestanden worden niet overschreven maar hernoemd naar ".old". Zet alle # belangrijke bestanden op deze regel, naast elkaar. Protected_files = /etc/lilo.conf /etc/fstab /etc/passwd /etc/shadow /etc/group /etc/inittab /etc/rc.d/rc.local /etc/rc.d/rc.modules /etc/rc.d/rc.netfilter /etc/profile /etc/hosts /etc/sudoers /etc/X11/xorg.conf Allereerst moet altijd netpkg worden bijgewerkt: # netpkg netpkg Als van het rijtje "X11, XFCE, Desktop" iets moet worden bijgewerkt, is het het beste om dat in tekst modus te doen. De grafische modus moet in dat geval dus worden verlaten. Dit gaat als volgt: Open het Terminal programma, log in als root, en ga naar init 3: # init 3 Voer de benodigde update uit: # netpkg xorg xorg-drivers xfce desktop Ga terug naar de grafische modus, in init 4 # init 4 Een Zenwalk gereedschap om uw netwerk aan de praat te krijgen. Xnetconf ondersteunt vier netwerk interfaces, evenals DHCP configuratie, DNS servers en gateways. Ook de host en het domein waarvan uw Zenwalk systeem deel gaat uitmaken kunt u ermee instellen, plus een eenvoudige maar effectieve firewall. Vanuit Zenpanel klikt u op het icoontje Network Settings hetgeen het volgende scherm oplevert (het netwerk is niet verbonden in dit voorbeeld). xnetconf Om de netwerk verbinding te configureren en/of te starten moet u de netwerk interface markerendie u wilt aanpassen (zoals eth0) (1), en geef dan aan of u DHCP gebruikt, of de IP adressen handmatig wilt verdelen (2). Stel de andere opties in naar eigen inzicht zoals de hostname, het domein en de firewall (3 en 4), en druk op de knop Apply configuration (=Instellingen toepassen) (5). Als de verbinding tot stand is gekomen wijzigt de status van de geselecteerde netwerk interface in "up". Noot: De knop Apply configuration (5) zet de status van uw gemarkeerde netwerk interface op aan of uit conform de opties die u ervoor hebt gedefinieerd. xnetconf configured In de bovenstaande schermafdruk worden de instellingen van de eth0 interface getoond. DHCP is geactiveerd, en alles draait zoals het hoort. De driver die de kaart gebruikt is vermeld in de Ethernet Information sectie. Over het algemeen is het activeren van DHCP de beste optie, en zeker de gemakkelijkste. DHCP zal een IP adressen genereren, en zijn tabel vernieuwen als het nodig is, en dat allemaal op de achtergrond. De kenners onder ons kunnen ook het bestand /etc/rc.d/rc.inet1.conf bewerken, waarin de instellingen voor de netwerkkaarten worden bewaard. Domeinnamen staan in het bestand /etc/hosts . DNS servers worden genoemd in /etc/resolv.conf serviceconfig is een Zenwalk-specifiek gereedschap om de geïnstalleerde services mee te beheren. Zenwalk zal enkele standaard services bij het opstarten activeren, voor zover ze uiteraard niet handmatig zijn uitgezet. Vanuit Zenpanel klikt u op het icoontje Startup Services . U krijgt het volgende scherm. serviceconfig Afhankelijk van uw configuratie zijn sommige services niet nodig (bijvoorbeeld een ssh daemon of de gpm server om een muis in de console te ondersteunen). U kunt de services aangeven die bij het opstarten geactiveerd of gedesactiveerd moeten worden. Als u niet zeker bent of een service zomaar kan worden gedesactiveerd, kijk dan of er informatie via een zoekmachine (zoals "Google") te vinden is, of vraag het in ons forum. Als xdialog niet is geïnstalleerd zal serviceconfig de ncurses interface gebruiken. Net zoals in de hiervoor behandelde gereedschappen kunt u de spatiebalk gebruiken om te (de)selecteren, en de tab- en pijltoetsen om te navigeren. In de terminal kan ook het service commando worden gebruikt om de daemons te configureren. Naast het (des)activeren van deze daemons, kan service ze ook stoppen, starten of herstarten. Een eenvoudige syntax is: Starten en stoppen van daemons: # service start|stop|restart [servicename] Activeren/deactiveren van daemons: # service enable|disable [servicename] Status van de geïnstalleerde daemons opvragen: # service list alsa: De Advanced Linux Sound Architecture (ALSA) verzorgt audio and MIDI functionaliteit voor het Linux operating system. cups: het Common UNIX Printing System ("CUPS") is een platform-overschrijdende afdruk-oplossing voor alle UNIX omgevingen. Het is gebaseerd op het "Internet Printing Protocol" en zorgt voor een complete afdrukoplossing voor de meeste PostScript en raster printers. inetd: inetd is een daemon die Internet services beheert. Vaak wordt het een superserver genoemd, omdat inetd op alle poorten luistert die door internet services wordt gebruikt, zoals FTP, POP3, and telnet. Wanneer een TCP of UDP pakket binnenkomt met een specifiek poortnummer, lanceert inetd het juiste server programma om de verbinding verder af te handelen. ip_forward: maakt IP forwarding mogelijk. iwlwifi: activeert drivers voor Wifi. nfsd: de nfsd daemon draait op een server en handelt client aanvragen af die bestandssysteem bewerkingen willen uitvoeren. Het Network File System (NFS) is een gedistribueerd bestandssysteem dat gebruikers in staat stelt om bestanden en directory's op andere computers te benaderen, en hiermee te werken alsof ze lokaal zijn opgeslagen. ntpd: ntpd stelt de tijd op het systeem in, en houdt hem synchroon met ntp-servers op internet, die de standaard tijd aangeven. numlock: activeert het numerieke gedeelte van het toetsenbord. rpc: de rpc daemon converteert RPC programma nummers (RPC=Remote Procedure Call) naar internet poort nummers. saslauthd: de SASL authenticatie server (SASL = Simple Authentication and Security Layer) . scanluns: zoekt naar apparaten die worden aangesloten op een USB of IEEE1394 (Firewire) poort die mogelijk niet worden gedetecteerd omdat ze een LUN (Logical Unit Number) hebben dat niet gelijk is aan 0. sshd: Secure Shell daemon, maakt het mogelijk om op een veilige manier op afstand in te loggen op een machine. syslog: Schrijft alle systeem activiteiten in een log. wicd: Uitgebreide netwerk manager (voor zowel WiFi en bekabelde netwerken). Het commando localeconfig stelt de gebruiker in staat om de locale van het systeem te selecteren. Een 'locale' is een verzameling standaarden die te maken hebben met de taal van de gebruiker, en zijn omgeving (zoals monetaire symbolen en datum-opmaak). Deze locale wordt toegepast op de werkomgeving van de gebruiker. Standaard is een Linux systeem geconfigureerd met de "en_US" locale, dus andere locales moeten handmatig worden gespecificeerd ("nl_NL" voor Nederland, "nl_BE" voor België (Nederlands), enzovoort). Om dit commando te kunnen gebruiken heeft u het root wachtwoord nodig. Alleen de gebruiker 'root' kan de locale instellingen wijzigen. U kunt "localeconfig" starten vanuit uw grafische omgeving door in Zenpanel het icoon System Language te kiezen. In de terminal kan dat via het commando: localeconfig . Om de locale op uw systeem in te stellen doet u het volgende: Selecteer de taal die u wilt. Voor Nederland is "nl_NL.utf8" een goede keuze: De "locale" keuze is essentieel; een modern systeem zal UTF-8 gebruiken in plaats van ISO. Het € symbool is ook onderdeel van UTF-8. Zodra uw keuze is gemaakt klikt u op [OK]. Met dit gereedschap stelt u de tijd van het systeem in. Stel de tijd in met behulp van deze dialoog. Als u internet toegang heeft kunt u ook de "ntp" optie aanvinken, en [enter] kiezen. De tijd wordt dan gesynchroniseerd met een standaard-tijd server op internet. userconfig is een Zenwalk-specifiek gereedschap om de registratie van gebruikers te beheren, waaronder ook hun groepen. Klik in Zenpanel op het icoon User Profiles . U ziet het volgende scherm. List users: toont alle gebruikers op uw systeem. Create user: deze optie kan worden gezien als een grafisch alternatief voor het "adduser" commando op de console, waarmee nieuwe gebruikers worden aangemaakt. Er wordt gevraagd om een naam voor de nieuwe gebruiker, de groepen waartoe hij behoort, home directory, extra groepen, en de shell interpreter (normaal gesproken 'bash'). Selecteer NEVER als u de toegang van de gebruiker niet op een bepaalde datum wilt laten aflopen, maar permanente toegang wilt verlenen. U wordt gevraagd om extra informatie (vooral van toepassing voor systemen met vele gebruikers in een zakelijke omgeving), en om het wachtwoord van de gebruiker. Zodra u klaar bent worden de gebruikersinstellingen in hun geheel ter bevestiging getoond. Hierbij kunt u alsnog wijzigingen aanbrengen. Selecteer BACK om naar het hoofdmenu te gaan. Delete users: hiermee kunnen gebruikers worden verwijderd. Selecteer de gebruiker die moeten worden verwijderd in de lijst, en kies OK om de gebruiker te verwijderen. Kies voor BACK om naar het hoofdmenu terug te keren. Change password: hiermee kunnen de wachtwoorden van gebruikers worden gewijzigd. Selecteer de gebruiker in de lijst, en kies OK om het wachtwoord voor die gebruiker te veranderen. Kies voor BACK om naar het hoofdmenu terug te keren. List groups: toont alle groepen die op uw systeem zijn gedefinieerd. Modify group: toont alle groepen die op uw systeem zijn gedefinieerd. Selecteer een group in de lijst, en pas de naam aan. Kies voor BACK om naar het hoofdmenu terug te keren. Create group: stelt u in staat om een nieuwe groep op uw systeem te definiëren. Dit is nuttig als u bijvoorbeeld het ClamAV antivirus programma wilt installeren. Dit programma heeft een speciale groep nodig, waaraan gebruikers moeten worden toegekend die ClamAV moeten kunnen draaien. U wordt gevraagd om de groepnaam. Delete groups: toont alle groepen die op uw systeem zijn gedefinieerd. Selecteer de groep die u wilt verwijderen, en kies OK ter bevestiging. Kies voor BACK om naar het hoofdmenu terug te keren. About: toont de "Over ..." dialoog met, onder andere, de userconfig versie die u draait. Videoconfig is Zenwalk's gereedschap om X, de grafische server, in de lucht te krijgen. Het zal de monitor verversingsfrequenties testen, en de optimale resolutie instellen en testen welke videokaart u gebruikt. U ziet het volgende scherm, dat een waarschuwing bevat: Vertaald: "Om de video driver en monitor type te achterhalen dient u "videoconfig" vanuit runlevel 3 (= tekst modus) te draaien". Wees verstandig - negeer dit niet. Als u niet van plan bent om X te configureren (hetgeen in dit stadium niet nodig zou moeten zijn, omdat het al gebeurd is tijdens de (post-)installatie procedure), druk op dan [OK]. U krijgt het volgende venster: Hier kunt u de Xfce compositor activeren (met "Enable") om zaken als transparantie en schaduw te regelen, of deactiveren (met "Disable") als u een relatief trage videokaart gebruikt. In het laatste venster kunt u kiezen of u een grafische of een tekst-gebaseerde login-dialoog wenst. U kunt dit overslaan met de keuze "Skip", zodat de login-dialoog niet verandert. Zoals de eerdere waarschuwing al aangaf - de configuratie van X moet gebeuren in tekst modus. Dit is minder moeilijk dan het lijkt, op voorwaarde dat u de juiste gereedschappen gebruikt. Log uit, druk op Ctrl-Alt-F2 om naar een terminal te gaan, log in als root, en voer het commando init 3 uit. X zal worden afgesloten, en u wordt naar een andere terminal doorgeleid. Log opnieuw in als root, en voer het commando videoconfig uit. Nu ziet u een dialoog die u vraagt of het de juiste kaart en verversingsfrequenties heeft gedetecteerd. Als ze akkoord zijn, kiest u voor [yes], zoniet, dan verlaat u videoconfig en kunt u X handmatig configureren met behulp van xorgconfig, of het bestand /etc/X11/xorg.conf aanpassen. Deze laatste optie wordt echter afgeraden als u niet goed bekend bent met deze manier van configureren. Zie de paragraaf "xorgconfig" voor meer informatie over configureren met behulp van xorgconfig. Een Zenwalk tool om tijdens het gebruik ("on the fly") kernel modules te laden en te verwijderen. Kernel modules die met dit tool worden geladen worden daarna automatisch geladen bij het opstarten terwijl de verwijderde modules niet langer worden geladen. Klik in Zenpanel op het icoon Kernel modules . U ziet het volgende scherm. Een dubbele muisklik op een module in de Available modules lijst zal de module in het geheugen laden terwijl een dubbele klik op een module in de Active modules lijst de module uit het geheugen zal verwijderen. Wanneer de optie Laptop mode wordt aangevinkt wordt de data uit de cache automatisch gesynchroniseerd met de schijf enkele seconden nadat I/O inactief wordt. In Swapiness kunt u het niveau instellen waarop processen moeten worden geswapt. Mountpoint Volume Manager is een verzameling scripts die werken via HAL om verwisselbare USB apparaten aan- en af te koppelen, en dynamisch hun mountpoints aan te maken. Als Volume Manager niet al standaard geactiveerd is kan hij worden geactiveerd via de Zenwalk menubalk (Accessoires > Thunar File Manager > Bewerken > Voorkeuren > Geavanceerd > vink aan Schakel volumebeheer in ). Klik op Configureer als u verwisselbare schijven en media wil aanpassen of beheren. Zodra u een CD/DVD, USB apparaat, SD kaart of iets dergelijk aansluit wordt automatisch een nieuw mount point op uw desktop aangemaakt. Koppelen van schijven Als u bijvoorbeeld een USB apparaat wilt mounten hoeft u slechts op het icoon te klikken. Als u het apparaat weer veilig wilt verwijderen kunt u met de rechtermuistoets op het icoon klikken, en kiezen voor "Medium ontkoppelen". Gegevens die nog niet zijn opgeslagen worden dan eerst weggeschreven indien nodig (gesynchroniseerd), waarop het apparaat wordt vrijgegeven om te worden ontkoppeld. USB apparaat synchroniseren Op analoge wijze kunt u een CD of DVD mounten door op het icoon te klikken. Als u de CD of DVD weer wilt uitwerpen kunt u dat doen door "Medium uitwerpen" te kiezen in het rechter-muisknopmenu. CD hot mount Mount directorys voor CD's en DVD's kunnen worden gevonden in de /mnt directory. DVD aankoppelpunt Mount directory's voor andere typen media, zoals USB, kunnen worden gevonden onder directory /media. media aankoppelpunt Wicd is een tool waarmee u eenvoudig uw wifi interface kunt configureren, en stelt u in staat om verbinding te maken met uw wifi en draadloos netwerk. Vergewis u ervan dat wicd is aangevinkt in "Startup Services" in ZenPanel, en dat de noodzakelijke drivers voor de wifi hardware zijn geïnstalleerd. In dit voorbeeld is iwlwifi gebruikt, een driver die speciaal is bedoeld voor bepaalde types wireless chipsets van fabrikant Intel®. Deze driver is al standaard geïnstalleerd, maar is ook verkrijgbaar via netpkg. Andere drivers kunnen als kernel modules beschikbaar zijn. Kijk hiervoor in de "Kernel Modules" applicatie in ZenPanel. Ook in netpkg kunnen deze beschikbaar zijn gesteld. Een herstart kan noodzakelijk zijn voordat doorgevoerde wijzigingen actief worden gemaakt. wicd in serviceconfig Wicd Network Manager is beschikbaar in het Xfce menu, in het Netwerk submenu: wicd in Xfce4 Als u klikt op Wicd Network Manager krijgt u het volgende scherm. wicd basis interface Als er geen signaal is opgevangen kan het noodzakelijk zijn om de instellingen te configureren. Klik op "Voorkeuren" in de menubalk. Hier kunt u de WPA supplicant driver, wireless interface (hier: wlan0) en andere, mogelijk minder belangrijke opties zoals globale DNS servers (standaard zijn deze velden leeg). De rubriek "Draadloze interface" moet worden ingevuld. Als u niet weet welke interface u gebruikt kunt u deze informatie achterhalen door in een terminal het commando "iwconfig" uit te voeren als gebruiker "root". wicd voorkeuren Zodra uw Wifi voorziening draadloze signalen opvangt kunt u het Wifi signaal kiezen dat u voor uw verbinding wilt gebruiken. Klap "Geavanceerde instellingen" uit, en vul uw gegevens in, zoals de sleutel (key) voor uw verbinding, en eventueel, in het geval dat u geen DHCP gebruikt, een statisch IP adres.